Jika si mati hanya meninggalkan anak perempuan tanpa anak lelaki, bagaimana pembahagian faraid dibuat?

Jika si mati hanya meninggalkan anak perempuan tanpa anak lelaki, seorang anak perempuan mendapat 1/2, manakala dua orang atau lebih anak perempuan berkongsi 2/3. Baki harta hanya ditentukan selepas dilihat sama ada masih ada waris lain seperti ibu, bapa, suami/isteri, datuk atau ʿasabah. Jika benar-benar tiada ʿasabah yang berhak, baki boleh dikembalikan melalui kaedah radd mengikut perincian fiqh dan amalan pihak berkuasa.

Adakah saya boleh menolak bahagian faraid saya?

Ya, boleh, tetapi hanya selepas bahagian faraid setiap waris diketahui. Waris yang cukup kelayakan boleh melepaskan haknya secara sukarela melalui takharuj, sama ada tanpa balasan atau dengan pampasan tertentu. Persetujuan itu mestilah dibuat tanpa paksaan, penipuan atau tekanan. Hak waris bawah umur atau waris yang tidak berkeupayaan tidak boleh dilepaskan sewenang-wenangnya.

Adakah anak angkat atau anak tiri berhak mendapat faraid?

Anak angkat tidak mewarisi pusaka ibu bapa angkat melalui faraid kerana tiada hubungan nasab. Anak tiri juga tidak mewarisi daripada bapa atau ibu tiri semata-mata kerana hubungan tiri, kecuali wujud hubungan waris lain yang sah. Namun mereka boleh diberikan harta melalui hibah semasa hidup, atau melalui wasiat kepada bukan waris setakat maksimum 1/3 daripada harta pusaka bersih.

Adakah cucu daripada anak perempuan mendapat bahagian faraid?

Cucu daripada anak perempuan tidak termasuk waris fardu atau ʿasabah utama dalam faraid. Mereka termasuk dalam kategori zawil arham, iaitu kerabat rahim yang kedudukannya lebih jauh. Dalam keadaan biasa, mereka tidak menerima pusaka jika masih ada waris faraid atau ʿasabah yang berhak. Jika datuk atau nenek ingin memberi kepada mereka, instrumen yang sesuai ialah hibah semasa hidup atau wasiat dalam had 1/3.

Jika si mati ada hutang, adakah faraid terus dibahagikan?

Faraid tidak dibahagikan sebelum hutang si mati diselesaikan. Harta pusaka perlu digunakan terlebih dahulu untuk kos pengebumian yang munasabah, hutang kepada Allah dan manusia, serta wasiat yang sah jika ada. Jika terdapat tuntutan harta sepencarian atau harta yang bukan milik si mati secara mutlak, perkara itu juga perlu diselesaikan dahulu. Baki bersih selepas itu barulah dibahagikan menurut faraid.

Adakah semua harta si mati terus menjadi harta pusaka?

Tidak semestinya. Perlu dikenal pasti dahulu harta yang benar-benar milik si mati. Harta yang telah dihibahkan atau diwakafkan secara sah, harta amanah, atau bahagian harta sepencarian yang disahkan bukan lagi sebahagian daripada pusaka yang dibahagikan secara faraid. Faraid hanya terpakai kepada baki harta pusaka bersih.

Adakah isteri hanya mendapat 1/8 walaupun rumah dibeli bersama?

Bahagian faraid isteri ialah 1/8 jika si mati meninggalkan anak atau keturunan yang mewarisi. Namun jika rumah itu diperoleh bersama sepanjang perkahwinan, isteri boleh menuntut harta sepencarian terlebih dahulu di Mahkamah Syariah. Bahagian harta sepencarian yang disahkan dikeluarkan dahulu bahagian si mati, kemudian baki bahagian si mati barulah dibahagikan menurut faraid.

Apakah beza harta sepencarian dan faraid?

Harta sepencarian ialah tuntutan pasangan terhadap harta yang diperoleh dalam tempoh perkahwinan berdasarkan sumbangan langsung atau tidak langsung. Faraid pula ialah pembahagian harta si mati kepada waris yang berhak. Harta sepencarian diselesaikan dahulu jika dituntut dan disahkan; baki harta milik si mati barulah dibahagikan secara faraid.

Adakah penama KWSP menerima wang KWSP sebagai miliknya sendiri?

Bagi ahli KWSP beragama Islam, penama pada asasnya bertindak sebagai pentadbir atau pemegang amanah. Wang KWSP tersebut perlu diagihkan kepada waris yang berhak menurut faraid selepas tuntutan yang sah diselesaikan. Penamaan KWSP memudahkan tuntutan, tetapi tidak semestinya menjadikan penama sebagai pemilik mutlak.

Adakah wasiat boleh mengubah pembahagian faraid?

Wasiat tidak boleh digunakan untuk menafikan hak waris faraid secara sepihak. Wasiat kepada bukan waris hanya boleh dilaksanakan setakat maksimum 1/3 daripada harta pusaka bersih. Wasiat kepada waris atau wasiat yang melebihi 1/3 hanya boleh dilaksanakan jika waris yang berhak bersetuju selepas kematian pewasiat.

Bolehkah semua waris bersetuju membahagikan harta sama rata?

Boleh, dengan syarat bahagian faraid setiap waris diketahui terlebih dahulu dan semua waris yang berkelayakan bersetuju secara sukarela tanpa paksaan. Persetujuan seperti ini boleh berlaku melalui takharuj atau pembahagian muafakat. Namun hak waris bawah umur atau waris yang tidak berkeupayaan perlu dilindungi dan tidak boleh dilepaskan sewenang-wenangnya.

Adakah anak lelaki sentiasa mendapat dua kali bahagian anak perempuan?

Tidak dalam semua keadaan. Kaedah lelaki mendapat dua bahagian berlaku dalam keadaan tertentu, contohnya anak lelaki mewarisi bersama anak perempuan sebagai ʿasabah. Dalam situasi faraid lain, anak perempuan yang mendapat bahagian tetap, ada keadaan lelaki yang terhalang, dan ada keadaan perempuan mendapat sama atau lebih daripada lelaki bergantung kepada susunan waris.

Jika si mati ada anak lelaki, adakah adik-beradik si mati masih mewarisi?

Pada kebiasaannya, adik-beradik si mati terhalang apabila si mati meninggalkan anak lelaki. Ini kerana anak lelaki ialah waris yang lebih hampir dan menjadi ʿasabah utama. Namun keputusan sebenar tetap bergantung kepada keseluruhan senarai waris yang masih hidup dan kaedah hajb dalam faraid.

Apakah beza cucu daripada anak lelaki dan cucu daripada anak perempuan?

Cucu daripada anak lelaki mewarisi dalam keadaan tertentu kerana berada dalam jalur keturunan yang mewarisi. Sebaliknya, cucu daripada anak perempuan biasanya termasuk dalam kategori zawil arham dan tidak menerima bahagian faraid jika masih ada waris faraid atau ʿasabah yang berhak. Oleh itu, istilah "cucu" dalam faraid perlu diperjelaskan dan tidak boleh digunakan secara terlalu umum.

Di mana urusan faraid dan pusaka dibuat di Malaysia?

Mahkamah Syariah berperanan mengesahkan waris dan bahagian faraid melalui Sijil atau Perintah Faraid. Namun pentadbiran pusaka boleh melibatkan JKPTG/Unit Pembahagian Pusaka, Amanah Raya Berhad atau Mahkamah Tinggi Sivil bergantung kepada jenis harta, nilai harta dan keadaan kes. Jika melibatkan tanah, Pejabat Tanah juga biasanya terlibat dalam proses pindah milik.

Faraid — Pusaka Islam Malaysia

Memuatkan…

Sumber syarak pembahagian pusaka

Surah al-Nisaʼ 4:11

يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَيَيْنِ ۚ فَإِن كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۖ وَإِن كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ۚ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُ وَلَدٌ ۚ فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ

Terjemahan

Allah perintahkan kamu mengenai pembahagian pusaka untuk anak-anak kamu, iaitu bahagian seorang anak lelaki menyamai bahagian dua orang anak perempuan. Jika anak-anak perempuan itu lebih daripada dua orang, maka bahagian mereka ialah dua pertiga daripada harta yang ditinggalkan. Jika anak perempuan itu seorang sahaja, maka bahagiannya ialah separuh. Bagi ibu bapa si mati pula, setiap seorang daripada keduanya mendapat satu perenam.

Surah al-Nisaʼ 4:12

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم

Terjemahan

Bagi kamu, para suami, ialah separuh daripada harta yang ditinggalkan oleh isteri-isteri kamu, jika mereka tidak mempunyai anak. Jika mereka mempunyai anak, maka bagi kamu ialah satu perempat. Bagi mereka, para isteri, pula ialah satu perempat daripada harta yang kamu tinggalkan jika kamu tidak mempunyai anak. Jika kamu mempunyai anak, maka bagi mereka ialah satu perlapan.

Surah al-Nisaʼ 4:176

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ ۚ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ ۚ وَهُوَ يَرِثُهَا إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ

Terjemahan

Mereka meminta fatwa kepadamu. Katakanlah: Allah memberi fatwa kepada kamu tentang kalalah, iaitu jika seseorang meninggal dunia dan dia tidak mempunyai anak, tetapi mempunyai seorang saudara perempuan, maka saudara perempuan itu mendapat separuh daripada harta yang ditinggalkannya. Saudara lelaki pula mewarisi seluruh harta saudara perempuannya jika saudara perempuan itu tidak mempunyai anak. Jika saudara perempuan itu dua orang, maka kedua-duanya mendapat dua pertiga daripada harta yang ditinggalkan.

Hadis Riwayat al-Bukhārī

أَلْحِقُوا الْفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا، فَمَا بَقِيَ فَهُوَ لِأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ

Maksud

“Berikanlah bahagian-bahagian faraid kepada pemiliknya. Maka apa yang berbaki, ia adalah untuk lelaki yang paling utama / terdekat.”

Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Kitāb al-Farāʾiḍ, hadis no. 6737 — diriwayatkan oleh ʿAbdullāh ibn ʿAbbās RA

Hukum, kuat kuasa & penerima

Hukum

Pembahagian pusaka menurut faraid adalah wajib apabila seseorang Muslim meninggal dunia dan meninggalkan harta serta waris yang berhak. Pembelajaran ilmu faraid pada tahap mencukupi dalam masyarakat pula termasuk dalam tuntutan fardu kifayah.

Berkuat kuasa

Selepas kematian si mati, terhadap baki harta pusaka bersih selepas hutang, kos pengebumian, wasiat sah dan tuntutan lain yang diiktiraf diselesaikan.

Had

Bahagian asas waris ditetapkan oleh nas dan tidak boleh diubah secara sepihak. Namun selepas bahagian masing-masing diketahui, waris yang berkelayakan boleh membuat persetujuan sukarela seperti takharuj atau pembahagian muafakat.

Penerima

Waris yang berhak sahaja, iaitu waris yang mempunyai sebab pewarisan, masih hidup ketika kematian pewaris dan tiada penghalang pusaka.

Yang anda perlu tahu

Harta pusaka dibahagikan selepas dikenal pasti harta yang benar-benar milik si mati, dikeluarkan tuntutan harta sepencarian atau harta bukan pusaka jika berkenaan, diselesaikan kos pengebumian munasabah, hutang si mati, dan wasiat yang sah.

Waris utama dalam faraid termasuk Ashab al-Furud / Zawil Furud, iaitu waris yang mempunyai bahagian tetap, dan ʿAsabah, iaitu waris yang menerima baki selepas bahagian tetap.

Bahagian faraid disahkan melalui Mahkamah Syariah, biasanya melalui Sijil/Perintah Faraid. Namun pentadbiran dan pembahagian pusaka boleh melibatkan JKPTG, Amanah Raya Berhad atau Mahkamah Tinggi Sivil mengikut jenis dan nilai harta.

Faraid

Apa itu Faraid?

Sumber syarak pembahagian pusaka

Hukum, kuat kuasa & penerima

Yang anda perlu tahu

Pihak yang terlibat dalam pentadbiran pusaka